GMINA KAZIMIERZ DOLNY
6. Baszta i zamek, to najstarsze budowle strategiczne przełomu XIII/XIV w. Zamek, wzniesiony za czasów Kazimierza Wielkiego, jest dziś romantyczną ruiną, z zarysowaną częścią mieszkalną i obszernym dziedzińcem, otoczony wysokim murem. Miasto leży na szlaku architektury renesansu lubelskiego. Przykładem tego stylu jest kościół pw. św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja, pierwotnie fundowany przez Kazimierza Wielkiego, rozbudowany w stylu renesansowym w latach 1610-13 oraz kościół pw. św. Anny i Św. Ducha. Obiekty tego stylu wyróżniają się smukłością bryły, bogactwem ozdobnych gzymsów, szczytów zwieńczonych sterczynami oraz stiukowymi dekoracjami wewnątrz.
Widok na Zamek i Basztę
7. Kamienice kupieckie – Krzysztofa i Mikołaja Przybyłów przy Rynku Głównym (1615 r.) to najlepiej zachowane kamienice renesansowe w Polsce. Mają arkady, bogato zdobione attyki i dekoracyjną ornamentykę na fasadzie. Kamienica Bartłomieja Celeja (1635 r.) uważana jest za najpiękniejszą budowlę tego typu w Polsce.
8. Spichlerze usytuowane wzdłuż dawnego szlaku wodnego na Wiśle (ul. Puławska i ul. Krakowska) powstały w XVI i XVII w. Było ich ok. sześćdziesięciu, do dziś zachowało się zaledwie jedenaście.
Spichlerze w Kazimierzu Dolnym
GMINA KOŃSKOWOLA
9. Kościół farny pw. Znalezienia Krzyża Świętego i św. Andrzeja Apostoła, pierwotnie gotyckorenesansowy, ufundował Andrzej Tęczyński. Obecną formę trójnawowej bazyliki zyskał dzięki przebudowie, którą zlecił ok. 1670 r. Stanisław Herakliusz Lubomirski wg. planów Tylmana z Gameren. Dziełem artysty jest nagrobek z czarnego marmuru Zofii z Opalińskich Lubomirskiej. Barokowy kształt nadał świątyni w I połowie XVIII w. architekt Franciszek Mayer. Późnobarokowa, trójdzielna fasada zwieńczona jest niezbyt wysokimi dwoma wieżami z hełmami. Drewniany ołtarz główny i ambonę wykonano w puławskim warsztacie Jana i Henryka Hoffmanów. W kościele spoczywa proboszcz parafii, komediopisarz, ks. Franciszek Zabłocki. Klasycystyczne pomniki przed wejściem upamiętniają poetę Franciszka Dionizego Kniaźnina oraz gen. Józefa Ostrowskiego, komendanta Warszawy w powstaniu kościuszkowskim. Sensacją konserwatorską było odkrycie jedynego w Polsce barokowego sarkofagu z XVII w. z rzeźbą przedstawiającą ciało zmarłego w stanie rozkładu tzw. vanitas (łac. marność).
Kościół farny pw. Znalezienia Krzyża Świętego i św. Andrzeja, Końskowola ul. Kurowska 2, tel. 81 889 20 00
10. Układ urbanistyczny dawnego renesansowego miasta lokowa ego w 1532 r. zmieniał się na przestrzeni kilku stuleci. Reprezentacyjną częścią rynku jest ratusz, zbudowany w 1775 roku w stylu klasycystycznym, z fundacji księcia Aleksandra Czartoryskiego, obecnie przeznaczony na cele społecznokulturalne. Przy ul. Pożogowskiej zachowały się pozostałości dawnego folwarku Czartoryskich – barokowy spichlerz z połowy XVIII w. (sklep rolny), dawna rządcówka i klasycystyczna holendernia (niegdyś obora, ob. pasaż handlowy). W tym czasie powstał wzorcowy ogród różany. Przez teren gminy wiedzie „Szlak różany”, przebiegający obok licznych plantacji róż.
Ratusz w Końskowoli, ul. Rynek
11. Kościół pw. św. Anny i św. Marka Ewangelisty wzniesiony w latach 1611-1613 w stylu renesansu lubelskiego. Niewielka, jednonawowa, pozbawiona wieży budowla o smukłych proporcjach, zakończona jest półkolistym prezbiterium i posiada solidne przypory. Trójkątne szczyty zwieńczone są charakterystycznymi sterczynami. Otwory strzelnicze świadczą o obronnej funkcji świątyni. Ołtarz główny o strukturze renesansowo-manierystycznej z XVII w., z obrazem św. Anny Samotrzeciej, datowanym na 1618 r, wykonał lubelski malarz Stanisław Szczerbic. Sklepienie kolebkowe ozdobione jest sztukateriami z geometrycznym wzorem i płaskorzeźbami. W pomieszczeniu nad zakrystią, zachowała się cenna polichromia z bizantyjskim motywem malowanej kotary. W pobliżu świątyni zobaczyć można tzw. kapliczkę morową, wystawioną podczas epidemii w 1892 r., a tuż obok – budynek przykościelnego szpitala. Po przeciwnej stronie szosy znajdują się pozostałości dworu obronnego Tęczyńskich.
Kościół pw. św. Anny i św. Marka Ewangelisty, Końskowola, ul. Lubelska 122