Lokalna Organizacja Turystyczna "Kraina Lessowych Wąwozów" skupia 9 gmin: Janowiec, Józefów nad Wisłą, Końskowolę, Nałęczów, Poniatową, Puławy miasto i gminę, Wąwolnicę i Wojciechów. W obrębie działania organizacji znajdują się unikalne perełki architektury, pozostałości średniowiecznych murów i zamków, pałace i dwory rodzin magnackich i ziemiańskich, stylowe obiekty sakralne. Turysta może zapoznać się z przeszłością regionu zwiedzając muzea, izby pamięci i ekspozycje znajdujące się w tych obiektach.
Na obszarze Krainy Lessowych Wąwozów znajdziemy zręby średniowiecznych murów gotyckich, na których wyrosły monumentalne renesansowe lub barokowe świątynie, jak i nawiązujące do antyku obiekty klasycystyczne. O potencjale kulturowym regiony świadczą pozostałości dawnych rezydencji magnackich i ziemiańskich, stanowiące w swoim czasie główne centra polityczne i kulturalne. Zapraszamy do odwiedzenia miejsc na Szlaku Architektury Krainy Lessowych Wąwozów.
GMINA JANOWIEC
1. Bastejowy zamek obronny epoki renesansu zbudował Mikołaj Firlej w początkach XVI w. Z czasem jego następcy rozbudowali fortecę wg. planów florenckiego architekta Santi Gucciego. Skrzydła mieszkalne wzdłuż murów obronnych zostały połączone arkadowymi krużgankami, zwieńczonymi attyką. Zamek miał dwa dziedzińce, siedem dużych sal i ok. stu komnat. W czasie potopu szwedzkiego 1656 r. został doszczętnie zdewastowany. Z ruin podnieśli go kolejni właściciele z rodu Lubomirskich wg planów niderlandzkiego architekta epoki baroku, Tylmana z Gameren. W XIX w. zamek często zmieniał właścicieli i stopniowo popadał w ruinę. W 1931 r. obiekt odkupił Leon Kozłowski, ale nie zdołał powstrzymać degradacji zamku. W 1975 r. sprzedał obiekt na cele muzealne. Podczas pełni księżyca po zamkowych murach błąka się Czarna Dama, duch Heleny Lubomirskiej, ofiara nieszczęśliwej miłości do biednego rybaka. Narożna baszta zwana jest imieniem Franciszki Krasińskiej, która tutaj potajemnie spotykała się z królewiczem Karolem, synem Augusta III Wettyna. Obok zamku obejrzeć można mini skansen z dworem ziemiańskim i zabudowaniami gospodarskimi.
Muzeum Zamek w Janowcu, Oddział Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym, ul. Lubelska 20, tel. 81 881 52 28
2. Kościół pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika i św. Małgorzaty, zbudowano w stylu renesansowym ok. 1535 r. z fundacji Piotra Firleja, obok dawnego gotyckiego kościoła. Pozostałością ówczesnej świątyni jest kaplica św. Anny z dwoma gotyckimi kamiennymi portalami. Najcenniejszym zabytkiem jest późnorenesansowa chrzcielnica oraz manierystyczny piętrowy nagrobek Andrzeja Firleja i jego żony Barbary ze Szreńskich, wykonany w pracowni florenckiego architekta Santi Gucciego w XVI w. Sklepienia kolebkowe i kolebkowo-krzyżowe z dekoracją sztukatorską w typie renesansu lubelskiego, z herbami właścicieli Janowca, wykonał Jakub Balin, działający na ziemiach polskich architekt pochodzenia włoskiego. Barokowy wystrój świątyni pochodzi z czasów, gdy Janowcem władali Lubomirscy. Nastawa ołtarza głównego uznana jest za dzieło Tylmana z Gameren, późnobarokowy obraz w ołtarzu przedstawiający św. Stanisława Szczepanowskiego wykonał Szymon Czechowicz, malarz religijny okresu baroku. Ołtarze boczne powstały prawdopodobnie w puławskim warsztacie braci Jana i Henryka Hoffmanów.
Kościół pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika i św. Małgorzaty, Janowiec, Rynek 6, tel. 81 881 52 27
GMINA JÓZEFÓW NAD WISŁĄ
3. Pobernardyński zespół klasztorny składa się z kościoła pw. Bożego Ciała, dawnego klasztoru i dzwonnicy. Zachowany do naszych czasów późnobarokowy kompleks sakralny ufundował Józef Potocki w latach 1730-43. Kościół zbudowany jest na planie prostokąta, z dwiema kwadratowymi, obniżonymi wieżami po bokach. Dwukondygnacyjną fasadę wieńczy półkolisty tympanon z centralnie umieszczoną rzeźbą św. Antoniego z Dzieciątkiem, po bokach figury św. św. Józefa i Franciszka z Dzieciątkiem. Kościół wewnątrz jednonawowy, z prezbiterium węższym i niższym od nawy, wtopionym w zabudowania klasztorne. Sklepienie kolebkowe z lunetami. Do muru otaczającego kościół przylega dwukondygnacyjna dzwonnica z XVIII w. Trójdzielna ozdobna brama nawiązuje w swym kształcie do stylu fasady kościoła.
Kościół pw. Bożego Ciała, Józefów nad Wisłą, ul. Powstańców 10
4. Pałac rodziny Potockich wzniesiony w stylu klasycystycznym w XVIII w. został doszczętnie zniszczony z początkiem XX w. Odbudowywany w okresie międzywojennym przez Jana Witkiewicza-Koszczyca oraz po II wojnie światowej, zatracił wszelkie ślady dawnej świetności. Obecnie jest siedzibą Urzędu Miasta.
Pałac rodziny Potockich, Józefów nad Wisłą, ul. Opolska 33
5. Kościół pw. Wszystkich Świętych i Matki Bożej Szkaplerznej w Rybitwach został wzniesiony po 1613 r. z fundacji Katarzyny z Biereckich Ossolińskiej oraz Krystyny i Zbigniewa Sienieńskich. Należy do budowli sakralnych typu renesansu lubelskiego. Zewnętrzne naroża kościoła są wzmocnione skarpami. Przylegająca do kościoła wieża zakończona jest drewnianym ośmiobocznym bębnem z hełmem i latarnią. Wnętrze jednonawowej świątyni rozczłonkowane pilastrami. Prostokątna nawa zamknięta jest półkolistym dwuprzęsłowym prezbiterium, węższym i niższym od nawy. Ołtarz główny późnorenesansowy, pochodzący z 1634 r., rozbudowany w XVIII w., z obrazem Wszystkich Świętych oraz męczeństwem św. Stanisława, autorstwa Jana Drużelskiego. Sklepienia kolebkowe z lunetami, pokryte są dekoracją stiukową w typie renesansu lubelskiego o motywach geometrycznych. W polach kwadratów umieszczone są rozety, a w pozostałych polach główki aniołów. W połowie XIX w. do kościoła dobudowana została neogotycka kaplica grobowa bohatera powstania kościuszkowskiego, generała Franciszka Ksawerego Niesiołowskiego. Pobliska wieś Basonia znana jest z kultywowania tradycji szkutniczych – budowy kryp i pychówek.
Kościół pw. Wszystkich Świętych i Matki Bożej Szkaplerznej Rybitwy 48, tel. 81 828 50 86